So sánh & định hướng
Aptis vs VSTEP - so sánh chi tiết và nên thi chứng chỉ nào
So sánh Aptis vs VSTEP về đơn vị tổ chức, hình thức thi, cách báo điểm và mức độ công nhận, giúp bạn quyết định nên thi Aptis hay VSTEP cho đúng mục đích.
Aptis và VSTEP đều đánh giá bốn kỹ năng tiếng Anh và đều quy chiếu về các bậc năng lực quen thuộc, nên nhìn từ xa khá giống nhau. Khác biệt lớn nhất nằm ở đơn vị tổ chức, cách thi, cách báo điểm và quan trọng nhất là nơi bạn nộp hồ sơ chấp nhận loại nào. Nói ngắn gọn: bạn không chọn bài thi "tốt hơn", bạn chọn bài thi mà nơi tiếp nhận hồ sơ đồng ý nhận.
Aptis và VSTEP giống nhau ở đâu
- Cùng đánh giá bốn kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết, và đều có phần thi Nói bắt buộc.
- Cùng quy chiếu theo bậc năng lực: Aptis báo kết quả theo Khung tham chiếu chung châu Âu (CEFR) với các bậc A1, A2, B1, B2, C. VSTEP bám theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, mà khung này lại tương thích với CEFR. Vì vậy "cần B1" và "cần bậc 3" đang mô tả một vùng năng lực gần nhau.
- Cùng kiểm tra tiếng Anh dùng được trong đời sống và công việc: chủ đề xoay quanh học tập, công sở, sinh hoạt thường ngày, không đánh đố bằng từ vựng học thuật quá sâu.
Nếu chưa nắm bản chất bài thi của British Council, bạn nên đọc trước bài Aptis là gì, rồi quay lại phần so sánh bên dưới sẽ dễ hiểu hơn nhiều.
Bảng đối chiếu Aptis và VSTEP
| Tiêu chí | Aptis | VSTEP |
|---|---|---|
| Đơn vị tổ chức | British Council (Hội đồng Anh) | Các trường đại học tại Việt Nam được cho phép tổ chức thi |
| Khung quy chiếu | CEFR (A1 đến C) | Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam (bậc 1 đến 6) |
| Kỹ năng | Nghe, Nói, Đọc, Viết, kèm phần đánh giá kiến thức ngữ pháp và từ vựng | Nghe, Nói, Đọc, Viết |
| Hình thức làm bài | Phổ biến là thi trên máy tính, phần Nói thu âm qua micro | Thi trên máy hoặc trên giấy tuỳ đơn vị, phần Nói có thể thi trực tiếp với giám khảo |
| Cách báo điểm | Có điểm từng kỹ năng kèm bậc CEFR tương ứng cho từng kỹ năng | Có điểm từng kỹ năng và bậc năng lực tổng thể |
| Các phiên bản | Nhiều biến thể: bản cho người đi làm, bản nâng cao, bản cho giáo viên | Chủ yếu một định dạng chung cho bậc 3 đến 5 |
| Tính quốc tế | Bài thi của một tổ chức quốc tế, được biết đến ở nhiều nước | Chủ yếu dùng trong phạm vi Việt Nam |
| Tài liệu luyện tập | Ít đề mẫu công khai, phải luyện theo dạng bài | Nhiều tài liệu tiếng Việt, quen với môi trường trong nước |
| Mức độ được công nhận | Tuỳ đơn vị tiếp nhận hồ sơ quy định | Tuỳ đơn vị tiếp nhận hồ sơ quy định |
Bảng trên chỉ là bức tranh tổng quát. Lịch thi, địa điểm, lệ phí và quy trình đăng ký thay đổi theo từng thời điểm và từng đơn vị tổ chức, nên bạn hãy kiểm tra thông tin mới nhất trên trang chính thức của British Council với Aptis, và trang của trường tổ chức thi với VSTEP.
Khác biệt đáng chú ý nhất
Đơn vị tổ chức và trải nghiệm thi
Aptis do British Council đứng sau nên trải nghiệm phòng thi khá đồng đều giữa các đợt. VSTEP do nhiều trường đại học tổ chức, nên cách bố trí phòng máy, cách tổ chức phần Nói và cách trả kết quả có thể khác nhau ít nhiều. Không bên nào tốt hơn, chỉ là bạn nên tìm hiểu kỹ đơn vị mình đăng ký.
Cách báo điểm
Đây là chỗ nhiều người nhầm. Aptis trả điểm theo từng kỹ năng, mỗi kỹ năng có bậc CEFR riêng, nên rất có thể bạn được B2 Đọc nhưng chỉ B1 Nói. Nếu nơi nhận hồ sơ yêu cầu "tất cả kỹ năng từ B1 trở lên" thì một kỹ năng yếu cũng đủ làm hồ sơ không đạt. Bạn nên đọc kỹ bài cách tính điểm Aptis trước khi đăng ký. VSTEP thì thường quy về một bậc năng lực tổng thể kèm điểm thành phần, cách trình bày quen thuộc với nhiều đơn vị hành chính trong nước.
Đề luyện và tính quốc tế
VSTEP có lợi thế về tài liệu tiếng Việt và lớp ôn trong nước. Aptis ít tài liệu công khai hơn, nên người luyện phải nắm chắc dạng bài thay vì học thuộc đề. Đây lại là điều tốt: luyện theo dạng bài thì kỹ năng thật đi lên, mà kỹ năng thật mới là thứ đi thi được.
Về nhận diện, Aptis mang tên một tổ chức quốc tế nên có lợi thế khi bạn nộp hồ sơ vào công ty nước ngoài. Nhưng đừng hiểu nhầm rằng Aptis thay thế được các chứng chỉ dùng cho du học: nhiều chương trình yêu cầu loại khác, bạn phải hỏi trực tiếp trường mình nhắm tới. Bài so sánh Aptis và IELTS sẽ giúp bạn thấy rõ ranh giới hơn.
Nên thi Aptis hay VSTEP?
Câu trả lời trung thực là: hỏi nơi nhận hồ sơ trước, chọn bài thi sau. Quy định và mức chấp nhận thay đổi theo từng đơn vị và từng thời điểm, nên không ai trên internet trả lời thay được bộ phận tổ chức cán bộ hay phòng đào tạo của bạn. Dù vậy, có vài định hướng chung.
Bạn nên nghiêng về Aptis nếu: đơn vị tiếp nhận hồ sơ ghi rõ chấp nhận Aptis hoặc để mở nhiều loại chứng chỉ; bạn muốn một chứng chỉ mang tên tổ chức quốc tế cho hồ sơ xin việc ở công ty nước ngoài; bạn thoải mái với việc thi trên máy và thu âm phần Nói; bạn cần kết quả tách bạch theo từng kỹ năng để biết mình mạnh yếu chỗ nào.
Bạn nên nghiêng về VSTEP nếu: nơi nhận hồ sơ chỉ định VSTEP hoặc quen với định dạng bậc 1 đến 6; bạn học và làm việc hoàn toàn trong nước; bạn muốn tiếp cận nguồn tài liệu và lớp ôn phổ biến bằng tiếng Việt; trường tổ chức gần bạn có lịch thi thuận tiện.
Lời khuyên thực dụng: hãy xin văn bản hoặc ít nhất một email xác nhận từ nơi nhận hồ sơ về loại chứng chỉ và mức bậc yêu cầu. Nghe truyền miệng rồi thi nhầm loại là chuyện rất hay xảy ra và rất tốn tiền.
Nếu chưa quyết được thì ôn gì?
Tin vui: phần lớn công sức ôn tập của hai bài thi dùng chung được. Cứ bắt tay vào những việc sau, sau này chốt thi bài nào cũng không phí.
- Xây nền từ vựng theo chủ đề đời sống và công sở: gia đình, công việc, sức khoẻ, du lịch, công nghệ, môi trường. Cả hai bài thi đều xoay quanh vùng chủ đề này.
- Luyện Nghe bằng hội thoại ngắn có ngữ cảnh thực: nghe rồi tóm tắt lại bằng một câu tiếng Anh. Nghe thụ động là không đủ.
- Luyện Nói thành tiếng và tự bấm giờ. Ví dụ minh hoạ tôi tự nghĩ để bạn tập, không phải đề thi thật: "Bạn thường làm gì vào cuối tuần? Hãy nói trong 45 giây." Quan trọng là nói liền mạch, không dừng lại sửa từng chữ.
- Viết đều đặn các dạng ngắn: một email trả lời lời mời, một đoạn nêu ý kiến khoảng 100 đến 150 từ. Viết xong nhớ tự soát lỗi thì, số ít số nhiều, giới từ.
- Học cách quản lý thời gian trong phòng máy. Nếu bạn thi Aptis, bài kinh nghiệm phòng thi Aptis có nhiều lưu ý về thao tác máy tính và thu âm, đọc trước sẽ đỡ bỡ ngỡ.
Khi đã chốt bài thi, bạn chỉ cần hai đến ba tuần cuối để làm quen định dạng riêng.
Về giá trị sử dụng sau khi thi: chứng chỉ nào cũng chỉ có giá trị khi có nơi công nhận. Phạm vi dùng của Aptis khá rộng nhưng không phải vạn năng, bạn xem chi tiết ở bài chứng chỉ Aptis dùng để làm gì. VSTEP thì chủ yếu dùng trong nước và cũng phụ thuộc quy định từng đơn vị.
Câu hỏi thường gặp
Aptis hay VSTEP dễ hơn?
Không có câu trả lời chung, vì độ khó cảm nhận phụ thuộc nền tảng của bạn. Người quen thi trên máy và nghe giọng Anh đa dạng thường thấy Aptis vừa sức. Người quen tài liệu trong nước lại thấy VSTEP dễ tiếp cận hơn. Hãy thử một bài luyện của mỗi bên rồi tự đánh giá.
Cơ quan của tôi có chấp nhận Aptis không?
Điều này thay đổi theo từng đơn vị và từng thời điểm, nên bạn phải hỏi trực tiếp bộ phận tiếp nhận hồ sơ. Đừng dựa vào lời kể của đồng nghiệp thi vài năm trước, vì quy định nội bộ có thể đã đổi.
Thi Aptis rồi có cần thi thêm VSTEP không?
Chỉ cần khi nơi nhận hồ sơ yêu cầu đúng VSTEP mà không chấp nhận Aptis. Nếu đơn vị của bạn nhận cả hai thì thi thêm chỉ tốn chi phí.
Lệ phí và lịch thi hai bên thế nào?
Mức lệ phí và lịch thi thay đổi theo thời điểm và theo đơn vị tổ chức, nên tôi không nêu con số cụ thể để tránh thông tin lỗi thời. Bạn hãy xem trang chính thức của British Council với Aptis, và trang của trường tổ chức thi với VSTEP.
Nếu bạn đang xây nền và muốn luyện đều cả bốn kỹ năng theo từng dạng bài, ứng dụng Aptis Trainer có sẵn các bài luyện chia theo kỹ năng để bạn tập hằng ngày mà không cần chờ chốt xong bài thi nào.