Aptis Reading Part 4 - cách ghép heading và tránh bẫy

Aptis Reading Part 4 khó ở chỗ nào?

Part 4 là phần cuối và cũng là phần khó nhất của Aptis Reading. Bạn đọc một bài văn dài chia thành nhiều đoạn, rồi chọn tiêu đề (heading) phù hợp cho từng đoạn từ một danh sách cho sẵn. Danh sách này luôn có nhiều heading hơn số đoạn cần ghép, nghĩa là sẽ có heading thừa chỉ để gây nhiễu.

Cái khó không nằm ở từ vựng. Cái khó nằm ở chỗ nhiều heading nghe đều "đúng một phần". Bài thi không hỏi heading nào liên quan đến đoạn, mà hỏi heading nào bao trùm đúng ý chính của cả đoạn. Đây là hai chuyện rất khác nhau, và phân biệt được chúng chính là toàn bộ kỹ năng của Part 4.

Nếu bạn chưa nắm bức tranh chung của phần đọc, hãy xem trước bài cấu trúc và mẹo làm Aptis Reading rồi quay lại đây. Còn nếu bạn muốn hình dung Part 4 nằm ở đâu trong toàn bộ bài thi, bài cấu trúc đề thi Aptis sẽ cho bạn cái nhìn tổng thể của cả bốn kỹ năng.

Quy trình 6 bước làm Part 4

Bạn nên làm theo một trình tự cố định. Có quy trình sẽ giúp bạn không bị rối khi gặp bài dài và không mất thời gian đọc đi đọc lại vô định.

Bước 1 — Đọc lướt toàn bài trong khoảng một phút. Chỉ để nắm chủ đề chung và giọng điệu bài viết. Đừng dừng lại ở từ lạ.

Bước 2 — Đọc hết danh sách heading một lượt. Mục tiêu là nhận ra các heading na ná nhau, vì chính chúng là cặp bẫy mà bạn sẽ phải phân biệt sau đó.

Bước 3 — Xử lý từng đoạn một, tự đặt tiêu đề trước khi nhìn danh sách. Đây là bước quan trọng nhất. Đọc xong một đoạn, hãy tự tóm tắt nó bằng một cụm 4-6 từ của riêng bạn (tiếng Việt cũng được). Sau đó mới nhìn xuống danh sách và tìm heading gần nghĩa nhất với cụm bạn vừa nghĩ ra.

Bước 4 — Ghép những đoạn chắc chắn trước. Bao giờ cũng có 1-2 đoạn rõ ràng. Ghép chúng, gạch heading đã dùng ra khỏi danh sách. Danh sách càng ngắn thì các đoạn còn lại càng dễ.

Bước 5 — Dùng loại trừ cho các đoạn còn phân vân. Với mỗi heading còn lại, tự hỏi: "heading này sai ở chỗ nào với đoạn này?" Tìm lý do loại bỏ thường dễ hơn tìm lý do chọn.

Bước 6 — Kiểm tra lại toàn bộ. Đọc dãy heading bạn đã chọn theo thứ tự đoạn. Chúng phải tạo thành một dàn ý hợp lý, có mở đầu và có kết. Nếu dãy đó nghe rời rạc, khả năng cao bạn đã đảo nhầm hai đoạn liền kề.

Bảng phân bổ thời gian cho Part 4

Đây là gợi ý dựa trên tổng thời lượng Reading thường khoảng 30-35 phút; bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất trên trang British Council vì chi tiết đề có thể thay đổi. Điều cần nhớ là phải bước vào Part 4 với ít nhất một phần ba thời gian còn lại. Nếu bạn thường xuyên hết giờ ở đây, vấn đề không nằm ở Part 4 mà ở việc bạn làm quá chậm ở ba phần trước.

Kỹ thuật loại trừ: ba câu hỏi cần tự đặt

Khi còn phân vân giữa hai heading cho cùng một đoạn, hãy chạy qua ba câu hỏi sau.

Một, heading này nói về cả đoạn hay chỉ một câu trong đoạn? Đây là bẫy phổ biến nhất. Một đoạn có thể nhắc thoáng qua chuyện chi phí ở một câu, và trong danh sách có sẵn một heading về chi phí. Nhưng nếu cả đoạn đang nói về quá trình thay đổi thói quen, thì heading về chi phí là sai.

Hai, heading này rộng hơn hay hẹp hơn nội dung đoạn? Heading quá rộng sẽ đúng với hai ba đoạn cùng lúc — dấu hiệu cho thấy nó không phải đáp án của đoạn nào cụ thể. Heading quá hẹp thì chỉ phủ được một chi tiết.

Ba, heading này có mô tả đúng thái độ của tác giả không? Nhiều cặp heading khác nhau ở sắc thái chứ không ở chủ đề. Ví dụ minh hoạ do chúng tôi tự soạn: hai heading "Vì sao thói quen mới khó duy trì" và "Cách duy trì một thói quen mới" cùng nói về thói quen, nhưng một cái nêu vấn đề, một cái đưa giải pháp. Đoạn văn nghiêng về bên nào thì chọn bên đó.

Những bẫy thường gặp ở Part 4

Bẫy từ trùng. Heading dùng lại đúng một từ nổi bật xuất hiện trong đoạn. Người ra đề biết mắt bạn sẽ bắt vào từ đó. Đáp án đúng thường là heading diễn giải lại ý chính bằng từ khác hẳn.

Bẫy câu đầu tiên. Nhiều người chỉ đọc câu mở đoạn rồi chọn heading. Nhưng một đoạn hay bắt đầu bằng bối cảnh hoặc một ý tương phản, rồi mới quay về ý chính ở nửa sau. Hãy đặc biệt chú ý phần đứng sau however, but, in fact.

Bẫy heading thừa. Vì có heading dư, bạn không thể dùng chiến thuật "còn lại thì gán bừa". Đến đoạn cuối cùng mà còn hai heading chưa dùng, bạn vẫn phải cân nhắc thật sự chứ không được chọn ngẫu nhiên.

Bẫy dây chuyền. Ghép sai một đoạn rất dễ kéo theo sai một đoạn khác, vì heading đúng đã bị bạn dùng mất. Đây là lý do bước kiểm tra lại ở cuối rất đáng thời gian: nếu thấy có hai đoạn cùng "hơi gượng", nhiều khả năng chúng đang bị hoán đổi cho nhau.

Bẫy đọc dịch từng câu. Dịch cả đoạn sang tiếng Việt trong đầu vừa chậm vừa làm bạn chìm vào chi tiết. Part 4 cần bạn nhìn từ trên xuống, không phải bò theo từng dòng.

Làm sao để luyện Part 4 hiệu quả tại nhà?

Bạn không cần đề thi thật để luyện kỹ năng này. Ba bài tập dưới đây dùng bất kỳ bài báo tiếng Anh nào cũng được.

Bài tập đặt tiêu đề. Lấy một bài báo tiếng Anh khoảng 5-6 đoạn. Đọc mỗi đoạn trong 20 giây rồi viết cho nó một tiêu đề 4-6 từ. Đây đúng là thao tác trung tâm của Part 4, và bạn có thể luyện mỗi ngày trong 10 phút.

Bài tập paraphrase ngược. Sau khi đặt tiêu đề xong, viết lại tiêu đề đó bằng bộ từ khác hoàn toàn. Điều này tập cho bạn nhận ra rằng cùng một ý có thể được diễn đạt bằng những từ chẳng giống nhau chút nào — kỹ năng chống bẫy từ trùng.

Bài tập tự tạo heading nhiễu. Tự viết thêm 2 heading "gần đúng" cho một đoạn: một cái quá rộng, một cái chỉ nói về chi tiết phụ. Khi bạn tự tay làm ra bẫy, bạn sẽ nhận ra bẫy của người khác nhanh hơn nhiều.

Kỹ năng nắm ý chính này còn dùng chung với các phần khác của kỳ thi, đặc biệt là khi bạn phải bắt ý chính trong Aptis Listening. Và nếu bạn muốn biết vài câu sai ở Part 4 ảnh hưởng thế nào tới kết quả cuối cùng, hãy xem cách tính điểm Aptis.

Câu hỏi thường gặp

Nên đọc heading trước hay đọc bài trước?

Nên đọc lướt bài trước để nắm chủ đề, sau đó mới đọc danh sách heading. Nếu đọc heading trước khi biết bài nói gì, bạn dễ bị các heading nhiễu định hướng sai ngay từ đầu.

Có nên đoán bừa nếu hết thời gian không?

Có. Không có điểm trừ cho câu sai, nên bỏ trống là chắc chắn mất điểm. Tuy nhiên hãy đoán có cơ sở: loại các heading đã dùng và ưu tiên heading gần với ý chính bạn cảm nhận được, thay vì chọn hoàn toàn ngẫu nhiên.

Không hiểu hết từ trong bài thì có làm được Part 4 không?

Được. Part 4 hỏi ý chính chứ không hỏi nghĩa từng từ, nên bạn chỉ cần nắm được mạch của đoạn. Hãy tập bỏ qua từ lạ và đọc tiếp thay vì dừng lại loay hoay.

Vì sao mình chọn heading nghe rất hợp mà vẫn sai?

Rất có thể heading đó chỉ đúng với một chi tiết trong đoạn chứ không bao trùm cả đoạn, hoặc nó dùng lại đúng một từ nổi bật khiến bạn tin là đúng. Hãy luôn kiểm tra lại bằng câu hỏi: "heading này có tóm được toàn bộ đoạn không?"

Luyện bao lâu thì làm Part 4 ổn định?

Nếu bạn luyện bài tập đặt tiêu đề mỗi ngày 10 phút và có phân tích lý do sai sau mỗi lần làm đề, thường sau khoảng ba đến bốn tuần bạn sẽ thấy tốc độ và độ chính xác cải thiện rõ rệt. Quan trọng là phân tích lỗi, không phải làm thật nhiều đề.