Aptis Speaking: cấu trúc 4 phần và mẹo nói trôi chảy

Aptis Speaking là phần thi nói trên máy tính, gồm 4 phần tăng dần độ khó: từ giới thiệu bản thân đến bàn luận một chủ đề trừu tượng. Bạn nói vào micro trong thời gian đếm ngược cố định, không có giám khảo ngồi đối diện và cũng không được nói lại. Bài này giúp bạn nắm rõ từng phần hỏi gì, nói bao lâu là vừa và làm gì trong vài giây chuẩn bị ít ỏi.

Aptis Speaking gồm mấy phần và thi trong bao lâu?

Phần thi nói thường kéo dài khoảng 12 phút, chia thành 4 phần. Bạn luôn thấy đồng hồ đếm ngược trên màn hình: một cho thời gian chuẩn bị, một cho thời gian nói. Máy tự bắt đầu ghi âm và tự dừng, bạn không cần bấm gì thêm.

Các mốc thời gian dưới đây chỉ mang tính tham khảo dạng khoảng, vì kỳ thi có thể điều chỉnh. Khi vào phòng thi hãy bám theo đồng hồ trên màn hình và thông tin mới nhất trên trang British Council.

Nếu bạn muốn biết phần nói nằm ở đâu trong toàn bộ bài thi, hãy xem trước bài cấu trúc đề thi Aptis để có bức tranh tổng thể.

Phần 1 hỏi gì và nói thế nào cho đủ?

Phần 1 là ba câu ngắn xoay quanh cuộc sống của chính bạn: nơi bạn sống, việc bạn làm, món ăn hay hoạt động bạn thích. Đây là phần dễ lấy điểm nhất, nhưng cũng là nơi nhiều người tự làm khó mình bằng câu trả lời một dòng rồi ngồi im chờ hết giờ.

Với khoảng 30 giây, cấu trúc an toàn là trả lời thẳng - một lý do - một chi tiết cụ thể. Ví dụ minh hoạ do chúng tôi tự soạn, cho câu hỏi "Bạn thường làm gì vào buổi tối?":

I usually cook dinner at home. I do that because eating out every day is quite expensive in my city. Last night, for example, I made a simple tomato soup and ate it while watching a short documentary.

Điều quan trọng không phải là dùng từ khó, mà là bạn đi hết ba bước: khẳng định, giải thích, ví dụ. Chi tiết cụ thể như tên món ăn hay khoảng thời gian luôn giúp bạn nói dài hơn mà không cần nghĩ thêm ý lớn.

Phần 2 và Phần 3 khác nhau ở chỗ nào?

Cả hai đều xoay quanh hình ảnh, nhưng cách hỏi rất khác nhau và đây chính là chỗ nhiều người nhầm.

Phần 2: mô tả rồi liên hệ bản thân

Bạn nhận một bức ảnh và ba câu hỏi liên tiếp. Câu đầu thường yêu cầu mô tả những gì bạn thấy, hai câu sau kéo bạn về trải nghiệm và cảm nhận riêng. Sai lầm phổ biến là dồn hết sức vào việc mô tả ảnh rồi trả lời hai câu sau cho có.

Với câu mô tả, hãy đi từ tổng thể đến chi tiết. Với hai câu liên hệ, hãy kể một kỷ niệm ngắn thay vì nói chung chung — người kể chuyện luôn nói dài hơn người phát biểu.

Phần 3: so sánh hai bức ảnh

Bạn thấy hai bức ảnh cạnh nhau. Câu đầu thường yêu cầu mô tả, câu tiếp theo yêu cầu so sánh, câu cuối kéo sang một nhận định rộng hơn về lợi ích hay hạn chế.

Mẹo ở phần này là chuẩn bị sẵn một bộ cụm từ so sánh dùng lại cho mọi đề: both pictures show..., the main difference is that..., while the first one..., in my opinion the second option is more practical because.... Khi bộ cụm từ đã thành phản xạ, bạn dành trọn năng lượng cho việc nghĩ ý.

Phần 4: phần dài nhất và nặng điểm nhất

Phần 4 đưa bạn một chủ đề trừu tượng kèm ba câu hỏi hiện cùng lúc, và bạn nói liền khoảng hai phút để trả lời cả ba. Đây là phần đòi hỏi khả năng tổ chức ý rõ ràng nhất, cũng là phần khiến nhiều người hết ý ở giây thứ 70 rồi lặp lại vòng vo cho tới khi hết giờ. Vì có quá nhiều thứ để nói, chúng tôi tách riêng thành bài chi tiết cách nói 2 phút ở Aptis Speaking Part 4, kèm dàn ý mẫu dùng lại được và bảng chia thời lượng theo giây.

Công thức chia thời gian: mở - triển khai - chốt

Dù câu hỏi thuộc phần nào, bạn đều có thể áp dụng chung một khung ba đoạn:

Với câu 30 giây, mở khoảng 5 giây, triển khai khoảng 20 giây, chốt khoảng 5 giây. Với câu 45 giây, con số tương ứng là 7 - 31 - 7. Bạn không cần đo chính xác, chỉ cần nhớ phần giữa mới là nơi dành nhiều hơi nhất.

Câu chốt còn cứu bạn khi hết ý sớm: nếu cạn ý ở giây thứ 25 của câu 30 giây, hãy chốt bằng một câu như "So overall, that is something I really enjoy doing." thay vì ngồi im.

Tận dụng thời gian chuẩn bị thế nào cho hiệu quả?

Thời gian chuẩn bị ở các phần đầu thường rất ngắn, phần cuối được nhiều hơn. Trong khoảng thời gian ít ỏi đó, đừng cố soạn cả câu hoàn chỉnh trong đầu — bạn sẽ không kịp và sẽ lắp bắp khi cố nhớ lại. Hãy làm ba việc theo thứ tự:

1. Chọn lập trường trong 2 giây. Thích hay không thích, đồng ý hay không đồng ý. Đừng phân vân, không ai chấm bạn vì quan điểm.
2. Nghĩ đúng một ví dụ cụ thể. Một người, một địa điểm, một lần cụ thể. Ví dụ là nhiên liệu để nói dài.
3. Chọn câu mở đầu. Có sẵn câu mở giúp bạn bắt nhịp ngay khi ghi âm bắt đầu, tránh mất 5 giây ừm à.

Nếu được ghi chú, hãy viết từ khoá chứ đừng viết câu. Ba đến bốn từ khoá là đủ dẫn bạn đi hết lượt nói, còn câu viết sẵn sẽ biến bạn thành người đọc thuộc lòng — nghe rất rõ trong bản ghi âm.

Ba lỗi khiến điểm nói tụt mà bạn không nhận ra

Nói cụt rồi ngồi im

Đây là lỗi tốn điểm nhất. Bài chấm dựa trên những gì bạn thực sự nói ra, nên mỗi giây im lặng là một giây không có dữ liệu để chấm. Nếu bí ý, hãy diễn giải lại câu hỏi bằng lời của bạn, thêm một góc nhìn ngược lại, hoặc nói về dự định tương lai.

Lặp từ và lặp cấu trúc

Nếu bạn mở đầu cả ba câu bằng "I think", bài nói nghe rất phẳng. Hãy chuẩn bị bốn đến năm cách nói quan điểm khác nhau: in my view, personally, from my experience, what I usually find is that.... Với từ nối cũng vậy, đừng chỉ dùng and và but.

Cố dùng từ vựng quá tầm

Nhiều bạn học thuộc vài cụm học thuật rồi nhét vào mọi câu. Nếu phát âm sai hoặc dùng sai ngữ cảnh, hiệu ứng còn tệ hơn dùng từ đơn giản mà đúng. Hãy ưu tiên nói trôi chảy, phát âm rõ và ý mạch lạc trước. Bạn có thể xem thêm cách các tiêu chí được quy đổi trong bài cách tính điểm Aptis để biết nên đầu tư công sức vào đâu, và kết hợp với luyện nghe Aptis hiệu quả để nhịp điệu tiếng Anh tự nhiên hơn.

Câu hỏi thường gặp

Nói sai ngữ pháp có bị trừ nhiều điểm không?

Ngữ pháp chỉ là một trong nhiều tiêu chí, bên cạnh sự trôi chảy, phát âm, từ vựng và mức độ trả lời đúng trọng tâm. Vài lỗi nhỏ khi nói tự nhiên ít ảnh hưởng hơn bạn nghĩ, còn việc dừng giữa câu để sửa lại gây hại nhiều hơn.

Nếu nói chưa xong mà hết giờ thì sao?

Máy sẽ dừng ghi âm đúng lúc hết giờ và phần đã nói vẫn được chấm bình thường. Tuy vậy, bị cắt giữa câu khiến bài nghe như thiếu kết luận, nên bạn hãy tập cảm nhận mốc còn khoảng 10 giây để chuyển sang câu chốt.

Có nên học thuộc câu trả lời mẫu không?

Không nên học thuộc nguyên bài. Đề mỗi lần một khác, và bài nói thuộc lòng thường lệch trọng tâm câu hỏi, nghe rất máy móc. Thay vào đó hãy học thuộc khung gồm câu mở, cụm nối và câu chốt, rồi lắp nội dung mới vào khung đó.

Giọng địa phương của tôi có bị trừ điểm không?

Không. Điều được quan tâm là người nghe có hiểu bạn hay không, chứ không phải bạn nói giọng nào. Bạn chỉ cần chú ý phát âm rõ âm cuối, nhấn đúng trọng âm từ và giữ tốc độ vừa phải.